ฮีทสโตรก หรือ ลมแดด
หน้าร้อนของประเทศไทยเวียนมาเมื่อใด มักจะมีข่าวเกี่ยวกับผู้ป่วย Heat Stroke หรือ ลมแดดอยู่เสมอ บ่อยครั้งที่ความไม่รู้เป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตตามมา โดยข้อมูลจากกรมควบคุมโรคย้อนหลังปี 2561-66 พบว่ามีผู้เสียชีวิตจากฮีทสโตรกถึง 139 ราย เนื่องจากประเทศไทยเป็นประเทศที่มีความร้อนสูงตลอดปี จึงควรทำความรู้จักกับฮีทสโตรกเอาไว้ เพื่อช่วยกันลดอัตราการเสียชีวิตที่เกิดจากฮีทสโตรก
ฮีทสโตรกคืออะไร
ฮีทสโตรกคือ ภาวะที่ร่างกายมีอุณหภูมิสูงเกินไป มักเกิดจากการทำกิจกรรมกลางแจ้ง เช่น การทำงาน การใช้แรงงาน หรือการออกกำลังกายในอากาศที่ร้อนเป็นเวลานาน เมื่อร่างกายมีอุณหภูมิสูงถึง 40 องศาเซลเซียสหรือมากกว่า จะทำให้ระบบต่าง ๆ ในร่างกายเกิดความผิดปกติ ส่งผลกระทบที่รุนแรงกับอวัยวะสำคัญไม่ว่าจะเป็น ปอด สมอง หัวใจ ไตและกล้ามเนื้อ หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้องอย่างทันท่วงทีสามารถเกิดภาวะแทรกซ้อนที่นำไปสู่การเสียชีวิตได้ในที่สุด
อาการของฮีทสโตรก
หมั่นตรวจสอบตนเองและคนรอบข้างอยู่เสมอว่ามีอาการต้องสงสัยฮีทสโตรกดังนี้หรือไม่
ตัวร้อน อุณหภูมิร่างกายสูงกว่า 40 องศาเซลเซียส
ผิวหนังแดงร้อนและแห้ง อาจทำให้เกิดการสับสนได้หากกำลังออกกำลังกายดังนั้นควรสังเกตอาการอื่นประกอบกันด้วย
หายใจถี่ หัวใจเต้นเร็ว ใจสั่น
กระหายน้ำมาก
วิงเวียนศีรษะ หน้ามืด
คลื่นไส้ อาเจียนอ่อนเพลีย
ในกรณีที่เกิดฮีทสโตรกรุนแรงและไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้องอย่างทันเวลา สามารถเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ดังนี้
สมองบวม เซลล์ประสาทถูกทำลายถาวร
ไตเกิดการบาดเจ็บเฉียบพลัน
ตับเกิดภาวะขาดน้ำ เลือดไม่ไปเลี้ยง
หัวใจเต้นผิดจังหวะ สามารถเกิดภาวะหัวใจล้มเหลวได้
ปอด เกิดการหายใจลำบากเฉียบพลัน ออกซิเจนในเลือดต่ำ
ใครเสี่ยงการเป็นฮีทสโตรกบ้าง
ในกลุ่มเสี่ยงต่อไปนี้ควรระมัดระวังฮีทสโตรกมากเป็นพิเศษ เนื่องจากมีโอกาสเกิดภาวะรุนแรงได้มากกว่าคนทั่วไป
ผู้สูงอายุ
เด็กที่มีอายุต่ำกว่า 5 ปี
ผู้มีโรคประจำตัวเช่น โรคอ้วน โรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวาน
ผู้ดื่มแอลกอฮอล์
นอกจากนี้บุคคลทั่วไปที่ทำงานหรือทำกิจกรรมกลางแจ้ง รวมไปถึงผู้ที่ทำงานในห้องแอร์ที่มีอุณหภูมิต่ำเป็นเวลานานแล้วออกมาเจออากาศที่ร้อนจัด ร่างกายไม่ทันปรับตัว มีโอกาสการเกิดฮีทสโตรกได้เช่นกัน
วิธีการปฐมพยาบาลและการรักษาฮีทสโตรก
เมื่อพบอาการเบื้องต้นของฮีทสโตรก เราสามารถปฐมพยาบาลผู้ป่วยเบื้องต้นได้ดังนี้
นำผู้ป่วยเข้าที่ร่ม อากาศถ่ายเท ลดอุณหภูมิร่างกายโดยการคลายเสื้อผ้าให้หลวมเพื่อให้ระบายความร้อนได้ไวขึ้น
จัดท่าให้ผู้ป่วยนอนราบ ยกขาสูงทั้งสองข้าง เพิ่มการไหลเวียนเลือดสู่สมอง
ใช้ผ้าชุบน้ำเย็นหรือผ้ายางใส่น้ำแข็งประคบตามซอกคอ ตัว รักแร้ หน้าผาก ขาหนีบ ใช้พัดลมช่วยเป่าระบายความร้อน ลดอุณหภูมิร่างกาย
ให้ผู้ป่วยดื่มน้ำ หากอาการยังไม่ดีขึ้นให้รีบนำตัวส่งโรงพยาบาลทันที
ทั้งนี้วิธีเบื้องต้นสามารถใช้ได้หากผู้ป่วยยังตอบสนอง หากผู้ป่วยไม่ตอบสนอง ควรตรวจสอบชีพจรหรือการหายใจว่ามีการผิดปกติหรือไม่ หากผู้ป่วยหยุดหายใจหรือไม่พบชีพจร ให้รีบทำ CPR และเรียกรถพยาบาลให้เร็วที่สุด
วิธีป้องกัน
แม้ประเทศไทยจะมีอากาศที่ร้อนมากส่งผลให้คนไทยมีโอกาสเป็นฮีทสโตรกสูง แต่ฮีทสโตรกยังสามารถป้องกันได้โดย
สวมเสื้อผ้าที่หลวม สีอ่อน น้ำหนักเบา และระบายอากาศได้ดี สามารถป้องกันแสงแดดได้ดี สวมแว่นกันแดดและหมวก
หลีกเลี่ยงการทำกิจกรรมกลางแจ้งเมื่อมีอากาศที่ร้อนจัด
ดื่มน้ำบ่อย ๆ อย่างน้อย 6-8แก้วต่อวัน เพื่อลดอุณหภูมิร่างกาย
ไม่ปล่อยให้เด็ก ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัวหรือสัตว์เลี้ยงไว้กลางแจ้งตามลำพังเป็นเวลานาน รวมถึงในรถที่จอดกลางแดด
ขอขอบคุณบทความจาก นพ. ธนันต์ ตั้งสุขสันต์
ติดต่อสอบถามเพิ่มเติม
● ชั้น 2 อาคารหมอแวลส์ โรงพยาบาลกรุงเทพคริสเตียน
● เวลาทำการ
» จันทร์-ศุกร์ เวลา 07.00-16.00 น.
» เสาร์ เวลา 07.00-15.00 น.
» อาทิตย์ 07.00-12.00 น.
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม, นัดหมายแพทย์ได้ที่
☎ 0-2625-9000, 0-2760-9000 ต่อ 30210, 30211